Η σανδαλίζουσα Νίκη, γλυπτό του 5ου αιώνα πχ από το θωράκιο του ναού της Απτέρου Νίκης στην Ακρόπολη. Η Νίκη αφαιρεί τα σανδάλια της για να εισέλθει με σεβασμό μέσα στον ναό.

Ο Γεώργιος Βρούτος (1843-1908) συμπλήρωσε το αρχαίο γλυπτό και απέδωσε την αρχική του ομορφιά. Το γλυπτό αυτό ανήκει στην συλλογή της ΕΕΦ.

Η ΕΕΦ επέλεξε το γλυπτό αυτό ως σύμβολο της τιμής και του σεβασμού που τρέφουμε όλοι για τους ανθρώπους αυτούς που έθεσαν τις βάσεις του Ελληνικού πολιτισμού, που τον εξέλιξαν, που τον προστάτευσαν, που αγωνίσθηκαν για τις αρχές που αυτός πρεσβεύει και που διασφαλίζουν την δυναμική του στο μέλλον.

 

Ο Φιλελληνισμός

Ο Φιλελληνισμός έκανε την εμφάνισή του πριν 3000 χρόνια και παραμένει από την Ελληνιστική και την Ρωμαϊκή περίοδο, την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό, έως και σήμερα, ένα κυρίαρχο ρεύμα που επηρεάζει διεθνώς τις ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις, και βέβαια την τέχνη και την διανόηση.

 

Η Αναγέννηση

Μετά από μία μακρά σκοτεινή περίοδο της ιστορίας, οι βάσεις του Ελληνικού πολιτισμού κάνουν πάλι την εμφάνισή τους κατά την Αναγέννηση, και χαράζουν νέους δρόμους για την εξέλιξη της ανθρωπότητας.

Η Ελληνική Μυθολογία αποτελεί συνεχή πηγή έμπνευσης για πλήθος ζωγράφων από την Αναγέννηση και μετά.

Η Αφροδίτη, παντρεμένη με τον Ήφαιστο, τον απατούσε με τον Άρη, θεό του πολέμου. Η παράνομη σχέση Έρωτα και Πολέμου ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες. Όπως όμως έγραψε ο μεγάλος Αναγεννησιακός φιλόσοφος Μαρσίλιος Φικίνος: «Πάντα η Αφροδίτη κυβερνά τον Άρη και ποτέ το αντίθετο!».

Η Αφροδίτη και ο Άρης. Αρχές 17ου αιώνα, πίνακας αγνώστου Ολλανδού ζωγράφου από το περιβάλλον του Peter Paul Rubens (συλλογή ΕΕΦ).

 

Η αρχαία Ελλάδα κατακτά την Ευρωπαϊκή παιδεία

Τον 18ο αιώνα η Ευρώπη ανακαλύπτει προοδευτικά τον πλούτο και την αξία της αρχαίας Ελληνικής τέχνης.

Στα μέσα του 18ου αιώνα ο Johann Joachim  Winkelman καταγράφει την Ελληνική τέχνη και το κάλος της, παρουσιάζει τον Ελληνικό πολιτισμό και θέτει τις βάσεις για την επιστήμη της Αρχαιολογίας. Τα βιβλία του μεταφράζονται και κυκλοφορούν σε όλη την Ευρώπη.

Johann Joachim Winckelmann, «Histoire de l’art chez les anciens», Παρίσι, 1766 πρώτη έκδοση στα Γαλλικά (συλλογή ΕΕΦ).

Το ταξίδι στην Ελλάδα

Το 1778 ο αρχαιολόγος Jean-Jacques Barthelemy, εκδίδει το Ταξίδι του Νέου Αναχάρσεως στην Ελλάδα, το οποίο γίνεται ανάρπαστο. Το έργο αυτό ενθουσιάζει τον Ρήγα Φεραίο, ο οποίος το μεταφράζει, το εκδίδει στα Ελληνικά  και εμπνέεται για να σχεδιάσει την Χάρτα και να συγγράψει τον Θούριο (δύο εμβληματικά σύμβολα  που οδήγησαν στην Επανάσταση των Ελλήνων).

Voyage du Jeune Anacharsis en Grèce dans le milieu du quatrième siècle avant l’ère vulgaire, Παρίσι 1788, πρώτη έκδοση (συλλογή ΕΕΦ).

Ο νέος περιηγητισμός

Η αναζήτηση της κοιτίδας του Ελληνικού πολιτισμού έδωσε νέες διαστάσεις στον περιηγητισμό. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του Choiseul Gouffier. Το έργο του Voyage Pittorèsque de la Grèce, προβάλει ήδη από την πρώτη σελίδα, την σκλαβωμένη Ελλάδα και την προοπτική απελευθέρωσής της. Ο Choiseul Gouffier ορίζεται επικεφαλής του Ελληνόγλωσσου ξενοδοχείου, μίας μυστικής οργάνωσης στη Γαλλία που είχε στόχο να στηρίξει την απελευθέρωση της Ελλάδας. Σε αυτό συμμετέχει και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ, ο οποίος το 1814 κατέφυγε στην Οδησσό μαζί με το αρχείο της οργάνωσης και τις πολύτιμες γνώσεις που είχε αποκτήσει για την λειτουργεία μυστικών οργανώσεων.

Choiseul Gouffier, Marie Gabriel Florent Auguste de, διπλωμάτης Γάλλος, Voyage pittoresque de la Grèce, Paris, J.-J. Blaise 1782 – η πρώτη σελίδα παρουσιάζει την Ελλάδα με μορφή αλυσοδεμένης σκλάβας (συλλογή ΕΕΦ).

Ο Νεοκλασικισμός

Μαζί με τον Διαφωτισμό γεννιέται ο Νεοκλασικισμός. Από τους κορυφαίους εκφραστές του, ο μεγάλος Ελληνογάλλος ποιητής Andre Chenier (1762-1794), γιός της Ελληνοκύπριας Ελισάβετ Σάντη Λουμάκη Chenier. Το φιλολογικό σαλόνι της μητέρας του στο Παρίσι είναι για πολλά χρόνια το σημείο συνάντησης της Γαλλικής διανόησης και ο καταλύτης για την σύσταση του Ελληνόγλωσσου ξενοδοχείου, της πρώτης μυστικής οργάνωσης με στόχο την απελευθέρωση της Ελλάδας.

Andre Chenier (1762-1794), «Ελεγεία», χειρόγραφο (συλλογή ΕΕΦ).

 

Η Ακρόπολη της Αθήνας και ο Παρθενών

Ο Παρθενών υπήρξε το κορυφαίο σύμβολο του Ελληνισμού. Κορυφαίο έργο της Ελληνικής αρχιτεκτονικής, αλλά και σήμα κατατεθέν της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Ήταν το πρώτο μνημείο του οποίου η έγερση αποφασίσθηκε από ελεύθερους πολίτες μέσα από μια δημοκρατική διαδικασία, στηρίζεται σε ιδιοφυείς τεχνικές και αρχιτεκτονική, ενώ καταγράφει με μοναδικής αισθητικής γλυπτά τους αγώνες των ανθρώπων και την σχέση τους με το θείο. Υπήρξε αναμφισβήτητα το μνημείο που ενέπνευσε τους περισσότερους καλλιτέχνες. Έγινε το σύμβολο του χρέους των Ευρωπαίων προς τον ελληνικό πολιτισμό και επομένως προς τους αγωνιζόμενους για την ελευθερία Έλληνες.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του ζωγράφου P. I. Witdoeck, ο Παρθενών της Ακροπόλεως (συλλογή ΕΕΦ).

Ο Ρομαντισμός

Το φιλελληνικό ρεύμα επηρεάζει την παιδεία στην Ευρώπη και καλλιεργεί συστηματικά ελληνοκεντρικές αξίες σε πολλές γενιές νέων.

Ένας από αυτούς είναι και ο Λόρδος Βύρων, ο οποίος με εφόδιο της παιδεία του, επισκέπτεται την Ελλάδα το 1810, σε αναζήτηση των ερειπίων του αρχαίου κλασσικού πολιτισμού. Ο Λόρδος Βύρων μεταβάλλεται στον κύριο εκφραστή του Ρομαντισμού. Βασικό χαρακτηριστικό του ρομαντικού ήρωα είναι η σύγκρουση με υπέρτερες δυνάμεις για ένα ιδανικό και ιδίως την ελευθερία.

Ο Λόρδος Βύρων (George Gordon, Lord Byron, 1788-1824)
Αρχές 19ου αιώνα, πίνακας αγνώστου ζωγράφου, πιθανώς Βρετανού, απεικονίζει τον Λόρδο Βύρωνα, εμπνευσμένο από το έργο του Childe Harrold’s Pilgrimage (συλλογή ΕΕΦ).

Οι Βυρωνικοί ήρωες

Οι Βυρωνικοί ήρωες αποτυπώνονται σε κάθε μορφής τέχνη. Η νύφη της Αβύδου, ο Γκιαούρης, ο Κουρσάρος, ο Δον Ζουάν, κλπ. εμφανίζονται σε πορσελάνες, πίνακες, ταπισερί, επιτραπέζια ρολόγια, κουτιά, κλπ.

Το έργο του Childe Harrold’s Pilgrimage καταγράφει τα συναισθήματα ενός νέου ανθρώπου που αντικρύζει την παρακμή του Ελληνικού πολιτισμού και θλίβεται. Το έργο , αυτό γίνεται γρήγορα διάσημο σε όλη την Ευρώπη.

“The mountains look on Marathon –
And Marathon looks on the sea;
And musing there an hour alone,
I dream’d that Greece might still be free.”

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, ο Βυρωνικός ήρωας Don Juan (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, η νύφη της Αβύδου, από το έργο του Λόρδου Βύρωνος (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, ο Λόρδος Βύρων στα ερείπια της Ελλάδος (συλλογή ΕΕΦ).

Κουτί από παπιέ μασέ, αρχές 19ου αιώνα, ο Λόρδος Βύρων (συλλογή ΕΕΦ).

Aρχές 19ου αιώνα, ο Λόρδος Βύρων επικεφαλής αγήματος εισέρχεται στο Μεσολόγγι, πιάτο της σειράς Monterey (συλλογή ΕΕΦ).

Η νύφη της Αβύδου

Ο Βυρωνικός ήρωας Σελίμ θλιμμένος για τον απαγορευμένο έρωτά του προς την αγαπημένη του Ζουλέϊκα.

Μέσα 19ου αιώνα, πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Alexandre Marie COLIN (Paris, 1798-1875), η νύφη της Αβύδου, από το έργο του Λόρδου Βύρωνος (συλλογή ΕΕΦ).

 

Ο αγώνας των Ελλήνων για εθνική ανεξαρτησία

Το φιλελληνικό κλίμα που κυριαρχεί στην κοινή γνώμη της Ευρώπης ενισχύεται με την έναρξη του Απελευθερωτικού Αγώνα των Ελλήνων. Οι Βυρωνικοί ήρωες μετατρέπονται σταδιακά σε Έλληνες Επαναστάτες και ο φιλελληνισμός επηρεάζει κάθε μορφή τέχνης και λογοτεχνικής έκφρασης. Οι εξελίξεις στην Ελλάδα, αποτυπώνονται από μία σειρά από καλλιτέχνες στην Γαλλία.

Η ανάπαυση του αγωνιστή. Μέσα 19ου αιώνα, πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Eugene Delacroix, Έλληνας αγωνιστής σε στιγμή ανάπαυσης (συλλογή ΕΕΦ).

 

Οι πρώτες νίκες των Ελλήνων – Η απελευθέρωση των Σαλώνων

Η πολιορκία άρχισε πολύ γρήγορα, στις 27 Μαρτίου 1821. Της πολιορκίας ηγήθηκε ο κλεφταρματολός Πανουργιάς, αφού πρώτα τον ευλόγησε ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας (Έλληνας δεσπότης που πολέμησε και τελικά θυσιάστηκε για τον αγώνα). Οι Τούρκοι παραδόθηκαν σε 13 μέρες, ανήμερα το Πάσχα, 10 Απριλίου 1821. Ο Πανουργιάς τους υποσχέθηκε να τους αφήσει ελεύθερους, αν παραδώσουν τα όπλα, υπόσχεση που τήρησε.

Αρχές του 19ου αιώνα, λιθογραφία επιχρωματισμένη με το χέρι, έργο του Γάλλου ζωγράφου Louis Dupré (1789-1837), η κατάληψη του οχυρού των Σαλώνων από τον Ο Έλληνας αγωνιστής Νικολάκης Μητρόπουλος υψώνει την σημαία του Αγώνα στα Σάλωνα (συλλογή ΕΕΦ).

Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Πυρπολητής

Το κατόρθωμα του μπουρλοτιέρη Κωνσταντή Κανάρη (1793-1877) να πυρπολήσει την Τουρκική Ναυαρχίδα στην Χίο (1822) με μια βάρκα-μπουρλότο, έκανε αίσθηση στην Δύση που τον συνέκρινε με τον Δαυίδ που σκοτώνει τον Γολιάθ.

Δεύτερο μέρος 19ου αιώνα, μπρούτζινο σύνολο του Benedetto CIVILETTI (1846-1899), οι πυρπολητές Κανάρης και Πιπίνος (συλλογή ΕΕΦ).

Δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, πίνακας του Κωνσταντίνου Βολανάκη (1837-1907), πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας από τον Κανάρη (συλλογή ΕΕΦ).

Ο γιος του Κανάρη στο Παρίσι

Πρόκειται για τον πρωτότοκο γιο του ένδοξου Μπουρλοτιέρη, τον Νικόλαο. Εκπαιδεύτηκε στην Γαλλία μαζί με τα παιδιά του Βασιλιά Λουδοβίκου – Φίλιππου. Ο Νικόλαος Κανάρης διετέλεσε σύμβουλος της Επικρατείας, διπλωμάτης, πληρεξούσιος και στη συνέχεια βουλευτής της Βουλής των Ελλήνων και Υπουργός Ναυτικών. Άγνωστη η ακριβής χρονιά γέννησης του, ενώ πέθανε το 1880.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας αγνώστου ζωγράφου από την Γαλλία, λόγιος διδάσκαλος εκπαιδεύει τον γιό του Κανάρη στο Παρίσι στην γεωγραφία (συλλογή ΕΕΦ).

Ο όρκος του Αγωνιστή

Αρχές του 19ου αιώνα, ο πίνακας αποδίδεται στον Γάλλο ζωγράφο Michel-Philibert Genod (1796 – 1862), με θέμα τον όρκο και την αναχώρηση νέου Έλληνα αγωνιστή (συλλογή ΕΕΦ). Ο καλλιτέχνης δίνει το μέτρο της πανεθνικής συνέγερσης των Ελλήνων με την συμμετοχή στον αγώνα όλων των ηλικιών.

Ο Φιλελληνισμός ως art de vivre

Το φιλελληνικό κίνημα κάνει σταδιακά την παρουσία του σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ. Ιδρύονται φιλελληνικά κομιτάτα σε όλες τις μεγάλες πόλεις, πραγματοποιούνται έρανοι υπέρ των Ελλήνων, στρατολογούνται εθελοντές, στέλνονται όπλα στην Ελλάδα, οργανώνονται εκδηλώσεις, κυκλοφορούν μανιφέστα. Το κλίμα συμπαράστασης αυτό οδήγησε στην διάδοση του φιλελληνικού εικαστικού ρεπερτορίου σε καλλιτεχνήματα και αντικείμενα καθημερινής χρήσης εντυπωσιακής ποικιλίας: ρολόγια, βάζα, φλυτζάνια, πιάτα, μπουκάλια, ακόμη και ταπετσαρίες, αναπαριστούν τα βασικά φιλελληνικά θέματα.

Αρχές 19ου αιώνα, μπρούτζινο σύνολο Έλληνα αγωνιστή με το άλογό του, μετεξέλιξη του Βυρωνικού ήρωα από το έργο ο Γκιαούρης (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές 19ου αιώνα, μπουκάλια που απεικονίζουν ζευγάρι Ελλήνων (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές 19ου αιώνα, πιάτα με θέματα από την Ελληνική Επανάσταση και αναφορά σε ονόματα Ελλήνων και Φιλελλήνων αγωνιστών (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, με Έλληνα μαχητή που υπερασπίζεται τραυματισμένο συναγωνιστή του (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, Έλληνας αγωνιστής με το άλογό του (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, με τον Κανάρη (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, Έλληνες ναυαγοί (συλλογή ΕΕΦ).

Επιτραπέζιο ρολόι, αρχές 19ου αιώνα, Έλληνας αγωνιστής υπερασπίζεται το Μεσολόγγι (συλλογή ΕΕΦ).

Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε

Οι τρεις κολώνες πάνω στις οποίες στηρίχθηκε ο Φιλελληνισμός ήταν η αίσθηση χρέους προς τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό, τα φιλελεύθερα αισθήματα κατά της τυραννίας και η κοινή Χριστιανική πίστη. Πολλοί Ευρωπαίοι έβλεπαν την Επανάσταση ως αγώνα του Σταυρού ενάντια στην ημισέληνο.

Δεύτερο μέρος του 19ου αιώνα, πίνακας αγνώστου ζωγράφου, πιθανώς από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο απαγχονισμός του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε (συλλογή ΕΕΦ).

Ο Σουλιώτης

Τα κατορθώματα των μεγάλων Σουλιωτών οπλαρχηγών Μάρκου Μπότσαρη και Κίτσου Τζαβέλλα, οι συνεχείς αγώνες τους για την ελευθερία, αλλά και το γεγονός ότι υπηρέτησαν στον Γαλλικό στρατό (Régiment Souliote), διέδωσαν την φήμη των Σουλιωτών στην Δυτική Ευρώπη.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας ζωγράφου ακολούθου του Ιταλού ζωγράφου Lodovico Lipparini (1802 – 1856), Σουλιώτης αγωνιστής (συλλογή ΕΕΦ).

Οι Έλληνες φυγάδες

Όσο προχωράμε στα χρόνια του αγώνα (δεκαετία 1820), η απεικόνιση σκηνών από την δύσκολη ζωή των αγωνιζομένων Ελλήνων αποτελεί συχνό θέμα. Οι φυγάδες καταφεύγουν οικογενειακώς στα βουνά μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Βέλγου ζωγράφου Edouard Charles Dons (1798-1869) (συλλογή ΕΕΦ).

 

Ο Λουδοβίκος Α’ της Βαυαρίας, ο μεγάλος Φιλέλληνας 

Ο Φιλελληνισμός άγγιξε και ενέπνευσε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ο κορυφαίος Γερμανός Φιλέλληνας ήταν ο Βασιλιάς του κρατιδίου της Βαυαρίας Λουδοβίκος Α’. Ο συγγραφέας Ζαχαρίας Παπαντωνίου έγραφε, πριν έναν αιώνα, στο βιβλίο του για τον γιό του Λουδοβίκου και πρώτο βασιλιά της Νεώτερης Ελλάδας Όθωνα, για τους τρεις διάσημους Βίτελσμπαχ: «Είχαν κατ’ εξοχήν το ρομαντικό στοιχείο – τη δύναμη να φεύγουν απ’ την εποχή τους για το παρελθόν κι απ’ την υλική ζωή για το όνειρο. Αρνήθηκαν κ’ οι τρεις να δεχθούν τη χειροπιαστή πραγματικότητα. Ο Λουδοβίκος ο Α’ για το φιλελληνισμό του, ο Όθων για το μεγαλοϊδεατισμό του κι ο Λουδοβίκος ο Β’ για τη βαγνερομανία του ξέχασαν το θρόνο, για να ζήσουν τις γιγάντιες φαντασμαγορίες της ηθικής και της τέχνης που έπλασαν».

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας αγνώστου ζωγράφου, εμφανίζει τον Λουδοβίκο Α’, με την οικογένεια του να εξετάζουν τον εμβληματικό πίνακα του Γερμανού Φιλέλληνα ζωγράφου Peter Von Hess με την άφιξη του Όθωνος στο Ναύπλιο (συλλογή ΕΕΦ).

Ο Γερμανικός Φιλελληνισμός

Παράλληλα με την Γαλλία, το Φιλελληνικό κίνημα έλαβε μεγάλες διαστάσεις και στην Γερμανία. Εκτός από τον Λουδοβίκο Α’ που έγραφε ποιήματα για τον αγώνα των Ελλήνων, ο μεγάλος ρομαντικός ποιητής Βίλχελμ Μύλλερ (Wilhelm Müller), γνωστός σήμερα από τους στίχους των κύκλων τραγουδιών του Σούμπερτ «Η Ωραία Μυλωνού» και «Χειμωνιάτικο Ταξίδι», υπήρξε ίσως ο φιλέλληνας με την μεγαλύτερη επιρροή στην συνείδηση των συμπατριωτών του.

Γνωστός στην Γερμανία ως ο Μύλλερ των Ελλήνων (Der Griechen Müller), γράφει το 1820, 1823 και 1824 συλλογές «Ελληνικών» ποιημάτων με χαρακτηριστικούς τίτλους όπως «Οι Έλληνες προς τους φίλους της αρχαιότητός των», «Ο Φαναριώτης», «Η παρθένα των Αθηνών», «Η Μανιάτισσα», «Ο γέρων της Ύδρας», «Ο Ιερός Λόχος», «Τα πνεύματα των αρχαίων ηρώων κατά την ημέραν της Αναστάσεως», «Τα ερείπια των Αθηνών προς την Αγγλία» και «Η ελπίδα της Ελλάδας». Από τα ωραιότερα είναι  «Η Ελλάς και ο κόσμος»  όπου συνδέει την ελευθερία με την Ελλάδα και τον κόσμο αναφωνώντας:

«Χωρίς την ελευθερίαν τι θα ήσουν, ω! Ελλάς χωρίς εσέ τι θα ήτο ο κόσμος!»  «Ohne dieFreiheit, was wärest du Hellas? Ohne dich, Hellas, was wäre die Welt?».

Πολλοί Γερμανοί ζωγράφοι επέλεξαν Φιλελληνικά θέματα εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους για τον αγώνα των Ελλήνων. Παράλληλα, οι Γερμανοί ζωγράφοι είναι αυτοί προέβαλαν μέσα από τα έργα τους την ηρωική διάσταση των Ελλήνων  αγωνιστών και του αγώνα τους.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού – Ελβετού Φιλέλληνα, στρατιωτικού και ζωγράφου Carl Wilhelm Freiherr von Heideck (1788 – 1861), η Μόσχω και ο Λάμπρος Τζαβέλας (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού Φιλέλληνα ζωγράφου Peter Von Hess (1792 – 1871), Φιλέλλην με Ελληνική φορεσιά κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού Φιλέλληνα ζωγράφου Christian Johann Georg Perlberg (1806-1884), Έλληνες αγωνιστές κατά τη διάρκεια μάχης (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού Φιλέλληνα ζωγράφου Christian Johann Georg Perlberg (1806-1884), Έλληνες αγωνιστές κατά τη διάρκεια μάχης (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού αρχιτέκτονα και ζωγράφου Ludwig Lange (1808 – 1868), η αρχαία αγορά στην Πλάκα της Αθήνας (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού ζωγράφου και Φιλέλληνα Jacobs Paul Emil (1802 – 1866), λεηλασία και αρπαγή (συλλογή ΕΕΦ).

Πρώτο μέρος 19ου αιώνα, πιάτα με φιλελληνικό περιεχόμενο Γερμανικής παραγωγής, παρουσιάζουν σκηνές από την Ελληνική Επανάσταση (συλλογή ΕΕΦ).

Αρχές του 19ου αιώνα, πίπα Γερμανικής προέλευσης, παρουσιάζει τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και τον Ιερό Λόχο (συλλογή ΕΕΦ).

Η Έξοδος του Μεσολογγίου

Η ηρωική αντίσταση των Ελλήνων στο Μεσολόγγι και η Έξοδος των ελεύθερων πολιορκημένων, συγκλόνισε την Ευρώπη, ιδιαίτερα και εξαιτίας της δημοσιότητας που έλαβε το γεγονός λόγω της παρουσίας σε αυτό και του θανάτου του Λόρδου Βύρωνος. Μετά το Μεσολόγγι ο Φιλελληνισμός έλαβε διστάσεις χιονοστιβάδας.

Έξοδος της φρουράς του Μεσολογγίου, 10/22 Απριλίου 1826. Τω Μεγαλειοτάτω Βασιλεί της Ελλάδος Όθωνι τω Αω ευσεβάστως ανατίθησιν Θεόδωρος Π. Βρυζάκης, (Παρίσι, Lemercier, 1856), λιθογραφία χαραγμένη από τον A. Charpentier με βάση το έργο του Βρυζάκη (συλλογή ΕΕΦ).

Πολλοί συνθέτες έγραψαν Φιλελληνικά μουσικά έργα που παρουσιάζονταν με σκοπό την διενέργεια εράνων για την συλλογή χρημάτων που στέλνονταν στους Έλληνες.

Ο Μπερλιόζ με το έργο του La Revolution Grècque (μπορείτε να το παρακολουθήσετε εδώ ) και ο Ροσσίνι με το έργο του Le Siège de Corinthe (μπορείτε να το παρακολουθήσετε εδώ ) ήταν οι διασημότεροι.

Εδώ ο Louis Ferdinand Hérold, γνωστός από το μπαλέτο «Η κακοφυλαγμένη κόρη» συνέθεσε μουσική για το ηρωικό δράμα «Η Τελευταία Μέρα του Μεσολογγίου» (Le Dernier Jour de Missolonghi), drame héroïque en trois actes, en vers, avec des chants. Musique de Hérold, Paris, Barba, 1828 (συλλογή ΕΕΦ).

L’Echo de Navarin, romance hellénique paroles de A. Jarry, Bataille de Navarin : fantaisie brillante pour piano-forte par J. Payer (συλλογή ΕΕΦ).

Ο θάνατος του Καραϊσκάκη

Ο «γιος της καλογριάς», Γεώργιος Καραϊσκάκης (1782-1827), υπήρξε μαζί με τον Κολοκοτρώνη, ένας από τους μεγαλύτερους ηγέτες της Επανάστασης. Συμμετείχε σε αναρίθμητες μάχες και χτυπήθηκε θανάσιμα στην μάχη του Φαλήρου στις 22 Απριλίου 1827. Πέθανε τα ξημερώματα της επόμενης μέρας, περιβαλλόμενος από τους συναγωνιστές του.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Ιταλού ζωγράφου A. De Feoli, θάνατος Έλληνα αγωνιστή, πιθανώς του Καραϊσκάκη (συλλογή ΕΕΦ).

Η ναυμαχία στο Ναβαρίνο

Η Ναυμαχία στον κόλπο του Ναβαρίνου (Οκτώβριος1827), όπου οι συνδυασμένοι στόλοι της Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας με Ναυάρχους τους Κόδριγκτον, Δεριγνύ και Χέϋδεν, κατέστρεψαν τον Οθωμανικό στόλο, υπήρξε το καθοριστικό πολεμικό γεγονός που οδήγησε στην Ανεξαρτησία της Ελλάδος σε εφαρμογή της Συνθήκης του Λονδίνου. Στην Ευρώπη η είδηση της νίκης των χριστιανικών δυνάμεων θύμισε την Ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571) και εορτάσθηκε σε όλες τις μεγάλες πόλεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Η Ναυμαχία του Ναβαρίνου ήταν η τελευταία μεγάλη ναυτική μάχη που διεξήχθη αποκλειστικά με ιστιοφόρα πλοία.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Βρετανού ζωγράφου John Christian Schetky (1778-1874), με θέμα την ναυμαχία στον Ναβαρίνο (συλλογή ΕΕΦ).

Οι Φιλέλληνες 

Εκατοντάδες Φιλέλληνες εθελοντές έλαβαν μέρος στους αγώνες των Ελλήνων και στάθηκαν στο πλευρό τους σε όλες τις κρίσιμες στιγμές της Επανάστασης. Πολλοί από αυτούς έγραψαν ιστορία σε διεθνές επίπεδο.

Το πρώτο ατμόπλοιο στην ιστορία που συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις, ήταν η Καρτερία του Ελληνικού στόλου, με πλοίαρχο τον μεγάλο Φιλέλληνα Frank Abney Hastings (1794 – 1828), ο οποίος είχε μάλιστα χρηματοδοτήσει τον εξοπλισμό της. Η πιο σημαντική επιτυχία του Hastings και της Καρτερίας ήταν στην Ναυμαχία της Αγκάλης (κόλπος Ιτέας) στις 17 Σεπτεμβρίου 1827, όπου η Καρτερία βύθισε την τουρκική ναυαρχίδα και κατάστρεψε 9 εχθρικά πλοία.

Προσωπογραφία του μεγάλου Βρετανού Φιλέλληνα Φρανκ Άμπνεϊ Χέιστινγκς (1794 – 1828), την σχεδίασε ο Γερμανός Φιλέλληνας
Karl Krazeisen (1794-1878) (συλλογή ΕΕΦ).

Το σκλαβοπάζαρο

Ο φιλελληνισμός συνέχισε και μετά την σύσταση του πρώτου Ελληνικού κράτους. Δίνει το παρόν στην τέχνη, χρηματοδοτεί αποστολές βοήθειας προς την Ελλάδα και ενθαρρύνει πολλές πρωτοβουλίες υπέρ των Ελλήνων. Μία από αυτές έχει να κάνει με την αγορά Ελλήνων που είχαν πουληθεί ως σκλάβοι στα σκλαβοπάζαρα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ένας μεγάλος αριθμός σκλάβων εξαγοράζεται και απελευθερώνεται μετά το τέλος της Επανάστασης. Το δράμα αυτών αποτυπώθηκε στην τέχνη με πολλούς τρόπους.

Αρχές του 19ου αιώνα, πίνακας του Γερμανού ζωγράφου και Φιλέλληνα Paul Emil Jacobs (1802 – 1866), σκηνή από εμπόριο Ελλήνων σκλάβων (συλλογή ΕΕΦ).

Δεύτερο μέρος 19ου αιώνα, γλυπτό από μάρμαρο του Ιταλού Antonio Rossetti (1819 – 1870), η Ελληνίδα σκλάβα (συλλογή ΕΕΦ).

 

Το Κρητικό  μαχαίρι – Ένα εμβληματικό αντικείμενο δώρο τιμής σε έναν μεγάλο Φιλέλληνα

Ο Φιλελληνισμός όμως συνέχισε να κάνει αισθητή την παρουσία του και για όλον τον 19ο και ακόμη και τον 20ο αιώνα, και η συμβολή του ήταν πάντα κρίσιμη και καθοριστική για την απελευθέρωση της Ελλάδας

Μάλιστα πολλοί Φιλέλληνες της περιόδου του 1821 επέστρεψαν στην Ελλάδα όταν αυτή τους χρειάσθηκε πάλι. Όπως ο μεγάλος Αμερικανός Φιλέλληνας ιατρός και ανθρωπιστής Σαμουήλ Χάου, ο οποίος ήρθε για δεύτερη φορά στην Ελλάδα το 1866 – 67 με ενισχύσεις υπέρ των προσφύγων από την Κρήτη, κατά την Κρητική Επανάσταση.

Κρητικό μαχαίρι 19ου αιώνα, δώρο των Κρητικών στον Αμερικανό φιλέλληνα Dr. Samuel Howe (συλλογή ΕΕΦ).

Το σπαθί του Garibaldi

Ο Φιλελληνισμός συνεχίσθηκε για  όλον τον 19ο αιώνα, αλλά και τον 20ο. Για παράδειγμα, στον ανεπιτυχή Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 συμμετείχε ο Ιταλός φιλέλληνας Ricciotti Garibaldi, επικεφαλής ενός σώματος Γαριβαλδινών ερυθρο-χιτώνων, οι οποίοι πολέμησαν γενναία.

Το σώμα αυτό επανήλθε όμως στην Ελλάδα και πολέμησε και πάλι στο πλευρό των Ελλήνων και στον πόλεμο του 1912 – 1913 που οδήγησε στην πλήρη απελευθέρωση της χώρας.

Σπαθί που δώρισαν Γάλλοι στον Ιταλό Ricciotti Garibaldi, όταν αυτός πολέμησε με το μέρος των Γάλλων στον Γαλλο-Πρωσικό πόλεμο το 1870 – 1871 (συλλογή ΕΕΦ).

 

Ο ευγενής ήρωας μουσικός συνθέτης Κλέμεντ Χάρρις

Το 1897 έρχεται στην Ελλάδα ο Βρετανός συνθέτης και Φιλέλληνας Clement Harris, ο οποίος πολέμησε ηρωικά και πέθανε για την ανεξαρτησία της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στα Πέντε πηγάδια στην Άρτα. Τάφηκε στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στην Αθήνα.

Xειρόγραφη επιστολή συγγενούς του Clement Harris προς φίλους του στην Αγγλία, με την οποία τους ενημερώνει ότι αυτός «σκοτώθηκε στα Πέντε Πηγάδια στις 23 Απριλίου 1897, αγωνιζόμενος για τα δίκαια της Ελλάδας» (συλλογή ΕΕΦ).

Ο όρκος του Λόρδου Βύρωνα στον τάφο του Μάρκου Μπότσαρη στο Μεσολόγγι, ακολούθου του Ιταλού ζωγράφου Lodovico Lipparini (1802 – 1856), λάδι σε ξύλο, 19ος αιώνας (συλλογή ΕΕΦ).

 

Ο Φιλελληνισμός παραμένει μέχρι και σήμερα ένα σημαντικό πολιτιστικό, πολιτικό, κοινωνικό, φιλοσοφικό και λογοτεχνικό ρεύμα.

Ο Φιλελληνισμός διαπνέει τα εκπαιδευτικά και ακαδημαϊκά προγράμματα σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες, και οι αξίες στις οποίες στηρίζεται αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους του πολιτισμένου κόσμου.

Το ταξίδι στην Ελλάδα και το προσκύνημα στην Ακρόπολη των Αθηνών και τους άλλους εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα, προκαλούν στον σύγχρονο ελεύθερο άνθρωπο τα ίδια συναισθήματα με αυτά που προκαλούσαν στον Λόρδο Βύρωνα πριν από 200 χρόνια.

Η Εταιρεία για τον Ελληνισμό και Φιλελληνισμό στηρίζει την καλλιέργεια αυτού του πνεύματος διεθνώς, με έργα και πράξεις.

 

Η ΕΕΦ στηρίζει το έργο του Γιώργου Μαλούχου προσφέροντας επιστημονική υποστήριξη και πρόσβαση στα τεκμήρια και έργα τέχνης της συλλογής της.

 

’21 Η Αναγέννηση των Ελλήνων – 25/03/20

’21 Η Αναγέννηση των Ελλήνων – 05/04/20

’21 Η Αναγέννηση των Ελλήνων – 12/04/20

’21 Η Αναγέννηση των Ελλήνων – 18/04/20

 

Σωτήρης Τσιόδρας, καθηγητής λοιμωξιολόγος

 

Ο καθηγητής Σωτήρης Τσιόδρας, έχει συμβάλει καθοριστικά με τις επιστημονικές του γνώσεις, την υπερδραστηριότητά του και διαρκή παρουσία του σε όλα τα μέτωπα, το ήθος του, το κύρος του και την σεμνότητα του, στον αγώνα της κοινωνίας να αντιμετωπίσει την πανδημία του  COVID19. Αποτελεί υπόδειγμα για όλους στην Ελλάδα και διεθνώς.

Το παράδειγμα αυτού του ανθρώπου μας θυμίζει τον ρόλο που διαδραμάτισε ένας μεγάλος Φιλέλληνας, ο καθηγητής, ιατρός Heinrich Treiber, κατά την διάρκεια της επιδημίας χολέρας που μάστιζε την Αθήνα το 1854.

Όταν κτύπησε την Αθήνα η μεγάλη επιδημία χολέρας, και οι δρόμοι ήταν έρημοι κατοίκων, ο μεγάλος Φιλέλληνας ήταν ο μόνος που διέσχιζε πολλές φορές την ημέρα τους δρόμους έφιππος για να δίνει το παρόν στο νοσοκομείο ή όπου αλλού τον καλούσε το καθήκον, έως ότου προσβλήθηκε και ό ίδιος από την ασθένεια αυτή.

Heinrich Treiber, καθηγητής, ιατρός, Φιλέλληνας

Η ΕΕΦ τιμά όλους αυτούς τους ήρωες που εμπνέονται από τις αρχές του Ελληνισμού για να προσφέρουν στην κοινωνία.

Το Google Maps προσφέρει μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εφαρμογή. Εμφανίζει μία  κατάσταση με Φιλέλληνες που δραστηριοποιήθηκαν υπέρ της  Ελλάδας και του αγώνα για την απελευθέρωση των Ελλήνων, και αποτυπώνει στον χάρτη την χώρα και την πόλη προέλευσης του καθενός.

Η εν λόγω εφαρμογή παρέχει τη δυνατότητα στους χρήστες να έχουν μία πλήρη εικόνα για τις περιοχές στις οποίες αναπτύχθηκε το Φιλελληνικό ρεύμα, και την καταγωγή των Φιλελλήνων.

Μέχρι σήμερα η κατάσταση παρουσιάζει 92 ονόματα Φιλελλήνων. Η ΕΕΦ θα συνεργαστεί με την Google για να επεκτείνει την κατάσταση αυτή και να συμπεριλάβει όλα τα γνωστά ονόματα.

Στον χάρτη και τα στοιχεία που περιέχει, μπορείτε να έχετε πρόσβαση εδώ.

Η Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό οργανώνει για δύο συνεχή έτη, με αφορμή τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου 2020 και της 25ης Μαρτίου 2021, σχολικό διαγωνισμό με θέμα: «H συνεισφορά των φιλελλήνων στην Ελλάδα και διεθνώς κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821».

Στόχος της ΕΕΦ είναι να τιμήσει η Ελλάδα τους χιλιάδες επώνυμους και ανώνυμους αυτούς ανθρώπους που εμπνεύστηκαν από τον Ελληνικό πολιτισμό και πίστεψαν στον αγώνα των Ελλήνων για να απελευθερώσουν την Ελλάδα, και να χρησιμοποιήσουμε μία παράδοση φιλίας και συνεργασίας εκατοντάδων χρόνων που συνδέει τους λαούς μας, για να κτίσουμε γέφυρες φιλίας και καλλιέργειας συμμαχιών για το μέλλον.

Τα σχολεία που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό μπορούν να σχεδιάσουν εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και παρουσιάσεις κατά την διάρκεια της εορτής της 25ης Μαρτίου, στις οποίες θα αναφερθούν σε θέματα σχετικά με τον φιλελληνισμό και την δράση των φιλελλήνων στην Ελλάδα.

Οι εκδηλώσεις μπορούν να αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω θέματα, τα οποία παρατίθενται ενδεικτικά:

  • Την επιστροφή στην κλασσική Ελλάδα και την γέννηση του Νεοκλασσικισμού και του Ρομαντισμού τον 18 και 19ο αιώνα στην Ευρώπη.
  • Σε προσωπικότητες όπως ο Βινκελμαν, ο Μπαρτελεμύ, ο Γκουφιέ, η Σενιέ, ο Μυλερ, ο Ειρηναίος Θείρσιος, ο Φρήντριχ Χαίλντερλιν, ο Φρίντριχ Σίλερ, ο Πέρσι Σέλλεϋ, ο Λόρδος Βύρων, ο Σατωβριάνδος, Βίκτωρ Ουγκό, ο Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας, ο Τζωρτζ Κάνινγκ, ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος, ο Αλεξάντρ Πούσκιν, ο Ευγένιος Ντελακρουά, κλπ.
  • Στη δράση των φιλελληνικών κομιτάτων στην Ευρώπη.
  • Στην κάθοδο φιλελλήνων στην Ελλάδα, οι οποίοι πολέμησαν στο πλευρό των Ελλήνων, ενώ πολλοί από αυτούς πέθαναν ηρωικά, όπως Κάρολος Νόρμαν, Λόρδος Βύρων, Σαμουήλ Γκρίντλευ Χάου, Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, Μπρούνο, Μαξίμ Ρεμπώ, Ολιβιέ Βουτιέ, Ιωσήφ Βαλέστ ή Βαλέστρα, Μιρτσιέφσκι, Τόμας Γκόρντον, Τζορτζ Φίνλεϊ, Καρλ Βίλχελμ φον Άιντεκ, Σαντόρε ντι Σανταρόζα, Αντρέα Ντάνια, Ταρέλα, Φρανκ Χέιστινγκς (Frank Hastings), Κάρολος Φαβιέρος (Charles Fabvier), Τζωρτζ Τζάρβις, Ρίτσαρντ Τσωρτς, Τζουζέππε Ροσαρόλλ, Χένρικ Νικολά Κρέιερ, Ιούλιος Μίλλιγκεν, Ερνστ Μάνγγελ, Ούγγρος μουσικός, Έρικ Τράιμπερ, Σερ Έντουαρντ Κόδριγκτον, κλπ.
  • Στην Ναυμαχία στο Ναβαρίνο.

Η ΕΕΦ και τα στελέχη της είναι στη διάθεση των ενδιαφερομένων για να βοηθήσουν στην επιλογή πηγών και βιβλιογραφίας και στον σχεδιασμό των εκδηλώσεων.

Τα σχολεία που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν μπορούν να βιοντεοσκοπήσουν τις εκδηλώσεις τους και να μας στείλουν τα βίντεο στην ΕΕΦ μέχρι την 30 Απριλίου 2020, σε ηλεκτρονικό αρχείο με την χρήση της υπηρεσίας WETRANSFER.COM, στην διεύθυνση μας: info@eefshp.org

Οι τρείς πρώτοι νικητές του διαγωνισμού θα λάβουν ειδικό βραβείο, και δώρο έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και μία ετήσια σύνδεση στο internet.

Παράλληλα, ανάλογα με το σενάριο των εκδηλώσεων που θα επιλεγούν και την αρτιότητα της εργασίας, η ΕΕΦ μπορεί να καλέσει ορισμένα σχολεία να παρουσιάσουν το έργο τους σε ειδικές εκδηλώσεις, παρουσία ευρύτατου κοινού, εκπροσώπων της ΕΕΦ, απογόνων φιλελλήνων που ζουν σήμερα στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες, και εκπροσώπων των χωρών καταγωγής των Φιλελλήνων που θα επιλέξετε να τιμήσετε.

Τέλος, η ΕΕΦ θα εξετάσει το ενδεχόμενο να οργανώσει κατά τη διάρκεια του 2021 εκδηλώσεις στο εξωτερικό όπου επιλεγμένα σχολεία θα μπορέσουν να συμμετάσχουν και να επαναλάβουν το έργο τους με την συμμετοχή σχολείων και οργανώσεων νέων από την χώρα καταγωγής των φιλελλήνων που θα επιλέξουν να τιμήσουν. Τα έξοδα θα αναλάβει η ΕΕΦ.

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε συμπληρωματική πληροφορία και συνεργασία.

Με εκτίμηση
Ματούλα Τούντα
Τηλ. 6974 750361
Email: info@eefshp.org

Ακολουθεί ενδεικτική βιβλιογραφία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Εισαγωγική βιβλιογραφία

Οι Φιλέλληνες

ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

  • Ελληνική βιβλιογραφία

Άιδεκ Κάρολος, «Τα των Βαυαρών Φιλελλήνων εν Ελλάδι κατά τα έτη 1826-1829», Αρμονία, τ. 1 (1900) και τ. 2 (1901).

Άννινος Μπάμπης, Ιστορικά σημειώματα, εκδ. Εστία, Αθήνα 1925.

Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, «Φαβιέρος Κάρολος (1782-1855)», διαθέσιμο στην ιστοσελίδα http://argolikivivliothiki.gr [πρόσβαση 18 Μαΐου 2017].

Αυγουστίνου Όλγα, Ιδανικά ταξίδια – Η Ελλάδα στη γαλλική ταξιδιωτική λογοτεχνία, 1550-1821, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2003.

Βερέμης Θάνος, Σκέψεις γύρω από τον Τακτικό Στρατό και το Σώμα των Ελλήνων αξιωματικών (1828-1935) [ανάτυπο από το Η πολιτική στη σύγχρονη Μεσόγειο, χ.ε., Αθήνα 1981].

Βήτας Αχιλλέας, Ο αμερικανικός φιλελληνισμός στην Ελληνική Επανάσταση, εκδ. Αμερικανικού Επιμορφωτικού Ινστιτούτου, Αθήνα 1960.

Βρετανοί Φιλέλληνες 1821-1971, εκδ. Βρετανικό Συμβούλιο, Αθήνα 1971.

Βυζάντιος Σ. Χρήστος, Ιστορία του Τακτικού Στρατού της Ελλάδος από της πρώτης συστάσεώς του κατά το 1821 μέχρι των 1832, εκδ. Κ. Ράλλης, Αθήνα 1837.

Ιστορία των κατά την Ελλην. Επανάστασιν εκστρατειών και μαχών και των μετά ταύτα συμβάντων, ων συμμετέσχεν ο Τακτικός Στρατός, από του 1821 μέχρι του 1833, εκδ. Κ. Αντωνιάδης, Αθήνα 1874.

Ιστορία των κατά την Ελλην. Επανάστασιν εκστρατειών και μαχών και των μετά ταύτα συμβάντων, ων συμμετέσχεν ο Τακτικός Στρατός, από του 1821 μέχρι του 1833, χ.ε., Αθήνα 1901.

Γατόπουλος Δημήτριος, Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο εθνικός ήρως του Εικοσιένα, εκδ. Ελευθερουδάκης, Αθήνα 1940.

Γατόπουλος Δημήτριος, Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, εκδ. Δημητράκος, Αθήνα 1932.

Γεροζήσης Αθ. Τριαντάφυλλος, Το Σώμα των αξιωματικών και η θέση του στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, 1821-1975, τόμ. Α΄, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα 1996.

Δημακόπουλος Δ. Γεώργιος, «Αι εφημερίδες Courrier d’Orient-Le Courrier de la Grèce», Δελτίον της ΙΕΕΕ, τ. 21 (1978), σσ. 469-497.

Δημακοπούλου Χαρίκλεια, Ο σαινσιμονιστής François Graillard περί των ελληνικών πολιτικών πραγμάτων – Παρατηρήσεις και προτάσεις [ανάτυπο από το Δελτίον της ΙΕΕΕ, τ. 22 (1979), σσ. 367-450].

Διαμαντής Κωνσταντίνος, Δημήτριος Υψηλάντης (1793-1832) – Μέρος Α΄: Πληρεξούσιος του Γεν. Επιτρόπου της Αρχής, χ.ε., Αθήνα 1966.

Δοκανάρης Ναπολέων, «Ο Γάλλος Φιλέλληνας Φραγκίσκος Γκραγιάρ και το μεγαλειώδες σχέδιό του για την οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της μεταπελευθερωτικής Ελλάδας», Στρατιωτική Επιθεώρηση, Ιούλιος-Αύγουστος 1991, σσ. 73-84.

Δρούλια Λουκία, «Χρονολόγιο της Επανάστασης», στο Τραΐου Ελευθερία (επιμ.), Ο φιλελληνισμός στη Γαλλία, ένθετο Επτά Ημέρες, Καθημερινή (23 Μαρτίου 1997), σ. 4.

Εκατονταετηρίς Φαβιέρου, 1826-1926, εκδ. Εστία, Αθήνα 1927.

Ενεπεκίδης Κ. Πολυχρόνης, Ρήγας-Υψηλάντης-Καποδίστριας, εκδ. Εστία, Αθήνα 1965.

Ζούβας Παναγής, Η οργάνωσις Τακτικού Στρατού κατά τα πρώτα έτη της Επαναστάσεως του 1821, χ.ε., Αθήνα 1969.

Θεμελή-Κατηφόρη Δέσποινα, Το γαλλικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα στην περίοδο του Καποδίστρια, 1828-1831, εκδ. Επικαιρότητα, Αθήνα 1985.

Θεοδωρίδης Δ. Τριαντάφυλλος, Η συμβολή των Βέλγων στον Αγώνα του 1821 – Επί την 150/ετηρίδι της ελληνικής εθνεγερσίας (1821-1971), εκδ. Ένωση Διπλωματούχων Πανεπιστημίων και Ανωτάτων Σχολών Βελγίου, Αθήνα 1972.

Καρατζάς Γεώργιος, «Ο Φιλέλλην Φαβιέρος και ο Τακτικός Στρατός επί Επαναστάσεως», περιοδικό Εστία, τ. 7, τεύχ. 159 (14 Ιανουαρίου 1879), σσ. 17-22.

Καρατζένης Φ. Δημήτριος, Η προς Ήπειρον εκστρατεία το 1822 και η Μάχη του Πέτα, χ.ε., Αθήνα 1980.

Καστάνης Ανδρέας, Η Στρατιωτική Σχολή των Ευελπίδων κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της, 1828-1834, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000.

Καστρίτη Νατάσα, Η Ελλάδα του ’21 με τη ματιά των Φιλελλήνων – Γαλλική φιλελληνική παραγωγή από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, εκδ. ΙΕΕΕ, Αθήνα 2006.

Κρεμμυδάς Βασίλης, «Ο Γαλλικός Στρατός στην Πελοπόννησο. Συμβολή στην ιστορία της Καποδιστριακής περιόδου», Πελοποννησιακά, τ. ΙΒ΄ (1976-1977), σσ. 75-102.

Λαζαρίδης Π. Κώστας, Ο Δάσκαλος του Γένους Γεώργιος Γεννάδιος (από τα Δολιανά), Ιωάννινα 1971 [Μικρή Ζαγοριακή Βιβλιοθήκη, αριθ. 7].

Λουκάτος Σπυρίδων, «Ιω. Καποδίστριας και Κάρ. Φαβιέρος», Μνημοσύνη, τ. 2 (1968-1969), σσ. 217-277.

Λούκος Κ. Χρήστος, Η αντιπολίτευση κατά του Κυβερνήτη Ιω. Καποδίστρια, 1828-1831, χ.ε., Αθήνα 1984.

Μαζαράκης Αινιάν Κ. Ιωάννης, Τα ελληνικά τυπογραφεία του Αγώνα, 1821-1827, εκδ. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα 2007.

Μακρυγιάννης [= Τριανταφύλλου Ιωάννης], Απομνημονεύματα, τ. Β΄, επιμέλεια: Γιάννης Βλαχογιάννης, εκδ. Βεργίνα, Αθήνα 1980.

Μελετόπουλος Α. Ιωάννης (επιμ.), Ο Ιωάννης Γαβριήλ Εϋνάρδος και ο φιλελληνισμός των Ελβετών, εκδ. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα 1963.

Μπαλωτή Ξένη, Μαιζών, ένας μεγάλος Φιλέλληνας – Η εκστρατεία του στην Πελοπόννησο, εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική, Αθήνα 1993.

Ξηραδάκη-Φακιόλα Κούλα, Φιλελληνίδες – Η δράση των Φιλελληνίδων στην Επανάσταση, χ.ε., Αθήνα 1964.

«Ο φιλελληνισμός από το 1821 ως το 1823», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΒ΄: Η Ελληνική Επανάσταση και η ίδρυση του ελληνικού κράτους (1821-1832), εκδ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1975, σσ. 314-323.

Παπαγεωργίου Στέφανος, Η στρατιωτική πολιτική του Καποδίστρια – Δομή, οργάνωση και λειτουργία του Στρατού Ξηράς της Καποδιστριακής περιόδου, εκδ. Εστία, Αθήνα 1986.

Παπαγεωργίου-Προβατά Ελισάβετ, «Εντυπώσεις από τον Μοριά στην αλληλογραφία μελών του γαλλικού εκστρατευτικού Σώματος υπό τον Maison», Ο περιηγητισμός στην Ελλάδα του 18ου και 19ου αιώνα [Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα, 23-24 Νοεμβρίου 1995], εκδ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σσ. 77-93.

Παπαδόπουλος Ι. Στέφανος, «Η οργάνωση του Στρατού της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας επί Καποδίστρια», ανάτυπο από το περιοδικό Ελληνικά – Φιλολογικόν, ιστορικόν και λαογραφικόν περιοδικόν σύγγραμμα, τ. 18 (Θεσσαλονίκη 1964), σσ. 144-149.

Παπανικολάου-Κρίστενσεν Αριστέα, Το φιλελληνικό κίνημα στη Δανία, εκδ. ΙΕΕΕ, Αθήνα 2010.

Πουρναρόπουλος Κ. Γεώργιος, Ιατρική και ιατροί κατά την Εθνεγερσίαν, Αθήνα 1970 [ανάτυπο από το περιοδικό Νέα Εστία, έτος ΜΔ΄, τ. 88, τεύχ. 1.043 (Χριστούγεννα 1970), σσ. 212-226].

Προβατά Δέσποινα, Étienne-Marin Bailly (1796-1837) – Ένας σαινσιμονιστής στην επαναστατημένη Ελλάδα, εκδ. Σοκόλη, Αθήνα 2008.

Πρωτοψάλτης Εμμανουήλ, «Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και το έργον του κατά την Επανάστασιν του 1821», Αφιέρωμα εις τα 150 χρόνια από της Επαναστάσεως του 1821, εκδ. Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1971, [Εθνική Βιβλιοθήκη, τ. 31], σσ. 159-201.

Ρούσσος-Μηλιδώνης Ν. Μάρκος, «Auguste Hilarion Touret, 1797-1858», Ναυπλιακά Ανάλεκτα, τ. 7 (Ναύπλιο 2009), σσ. 233-235.

Γατόπουλος Δημήτριος, «Το μνημείο των Φιλελλήνων στο Ναύπλιο», Σύγχρονα Βήματα, τ. 68 (1988/1991), σσ. 224-254.

Σακκάς Γεώργιος, Ο Ιερός Λόχος, χ.ε., Αθήνα 1973.

Σιμόπουλος Κυριάκος, Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21 – Απομνημονεύματα, χρονικά, ημερολόγια, υπομνήματα, αλληλογραφία εθελοντών, διπλωματών, ειδικών απεσταλμένων, περιηγητών, πρακτόρων, κ.ά., τ. Α΄: 1821-1822, εκδ. Στάχυ, Αθήνα 1990.

Σπηλιάδης Νικόλαος, Απομνημονεύματα δια να χρησιμεύσωσιν εις την νέαν ελληνικήν ιστορίαν (1821-1843), τ. 1-2, εκδ. Παναγιώτου Φ. Χριστοπούλου, Αθήνα 1972.

Τράιμπερ Ερρίκος, Αναμνήσεις από την Ελλάδα, 1822-1828 – Ανέκδοτο χρονικό του Αγώνος, χ.ε., Αθήνα 1960.

Τραΐου Ελευθερία (επιμ.), Ο φιλελληνισμός στη Γαλλία, ένθετο Επτά Ημέρες, Καθημερινή (23 Μαρτίου 1997).

Φορνέζι Ερρίκος, Το μνημείον των Φιλελλήνων, εκδ. Χ. Κοσμαδάκης & σία, Αθήνα 1968 [Απομνημονεύματα αγωνιστών του ΄21, τ. 20].

Φωτόπουλος Χρήστος, Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, 1828-1998 – Αφιέρωμα για τα 170 χρόνια από την ίδρυσή της, τ. Α΄, εκδ. 7ο ΕΓ/ΓΕΣ, Αθήνα 1998.

Χαλκουτσάκης Μ. Γιάννης, Η ιστορία της Αφροδίτης της Μήλου, χ.ε., Αθήνα 1988.

  • Ξενόγλωσση βιβλιογραφία

Barau Denys, «La mobilisation des philhellènes en faveur de la Grèce, 1821-1829», Populations réfugiées. De l’exil au retour, επιμ. Luc Cambrézy – Véronique Lassailly-Jacob, εκδ. IRD, Paris 2001, [Colloques et Séminaires], σσ. 37-76.

Barth Wilhelm – Max Kehrig-Korn, Die Philhellenenzeit, von der Mitte des 18 Jahrhunderts bis zur Ermordung Kapodistrias am 9 Oktober 1831, εκδ. Hueber, Μόναχο 1960.

Brengeri, «Adventures of a foreigner in Greece», London Magazine, τ. 6 (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος 1826), σσ. 40-60.

Constitutions, loix, ordonnances des assemblées nationales des corps législatifs et du président de la Grèce, recueillies et traduites par ordre du gouvernement (1821-1832), εκδ. Imprimerie Royale, section particulière, Αθήνα 1835.

Dalleggio Eugène, Les Philhellènes et la guerre de l’Indépendance, lettres inédites de J. Orlando et A. Louriotis, εκδ. Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, Αθήνα 1949.

De Bollmann Louis, Remarques sur l’état moral, politique et militaire de la Grèce, écrites sur les lieux, εκδ. Carnaud – Simonin, Μασσαλία 1822.

Driault Édouard – Michel Lhéritier, Histoire diplomatique de la Grèce, de 1821 à nos jours, τ. 1-2, εκδ. Presses Universitaires de France, Παρίσι 1925.

Droulia Loukia, Philhellénisme. Ouvrages inspirés par la guerre de l’indépendance grecque, 1821-1833. Répertoire bibliographique, εκδ. Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 1974.

Debidour Antonin, Le général Fabvier, sa vie militaire et politique, εκδ. Plon-Nourrit et Cie, Παρίσι 1904.

Elliot Charles William James (επιμ.), Campaign of the Falieri and Piraeus in the year 1827, or Journal of a volunteer, being the personal account of Captain Thomas Douglas Whitcombe, εκδ. Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, [Gennadeion Monographs, τ. 5], Πρίνστον 1992.

[Farrat Richard], Essai sur l’organisation d’une armée régulière en Grèce, et sur l’emploi des forces qui s’y trouvent présentement, εκδ. Anselin – Pochard – Delaunay, Libraire au Palais-Royal, Παρίσι 1829.

Fauriel Claude Charles, Chants populaires de la Grèce moderne, τ. Α΄-Β΄, εκδ. Firmin Didot père et fils, Παρίσι 1824-1825.

Lemaire Jean, «Autour d’Olivier Voutier», ανακοίνωση σε συνέδριο της Société Hyéroise d’Histoire et d’Archéologie (16 Νοεμβρίου 2010), διαθέσιμη στην ιστοσελίδα http://www.as-lashha.com/medias/files/2010-11-16-cf-jl-voutier.pdf [πρόσβαση 18 Μαΐου 2017].

Meletopoulos Al. Jean, «L’insurrection hellénique et le philhellénisme français depuis le Directoire et jusqu’à 1830», Messager d’Athènes-Le Progrès, 17 Μαΐου 1963, εκδ. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα 1963.

Mullié Charles, Biographie des célébrités militaires des armées de terre et de mer de 1789 à 1850, εκδ. Poignavant, Παρίσι [18…].

Pascallet Étienne [επιμ.], Notice historique sur M. le maréchal Marquis Maison – Extrait de la Revue générale biographique et nécrologique, εκδ. Breteau – Pichery, Παρίσι 1845.

Pellion Jean Pierre, La Grèce et les Capodistrias pendant l’occupation française de 1828 à 1834, εκδ. Librairie Militaire, Παρίσι 1855.

Persat Maurice, Mémoires du commandant Persat, 1806 à 1844, εκδ. Plon-Nourrit et Cie, Παρίσι 1910.

Pouqueville François Charles Hugues Laurent, Histoire de la Régénération de la Grèce – Comprenant le précis des évènements depuis 1740 jusqu’en 1824, τ. 5, εκδ. Firmin Didot père et fils, Παρίσι 1824.

Quérard Joseph-Marie, La France littéraire ou Dictionnaire bibliographique des savants, historiens et gens de lettres de la France, ainsi que des littérateurs étrangers qui ont écrit en français plus particulièrement pendant les XVIIIe et XIXe siècles, τ. 2: Dix-neuvième siècle, εκδ. Firmin Didot frères, Παρίσι 1836.

Raffenel Claude Denis, Histoire des événements de la Grèce, depuis les premiers troubles jusqu’à ce jour – Avec des notes critiques et topographiques sur le Péloponnèse et la Turquie et suivie d’une notice sur Constantinople, une carte du Théâtre de la guerre est jointe à l’ouvrage, εκδ. Dondey-Dupré père et fils, Παρίσι 1822.

Raffenel Claude Denis, Histoire des Grecs modernes, depuis la prise de Constantinople par Mohamet II jusqu’à ce jour, εκδ. Raymond, éditeur de la Bibliothèque du XIX siècle, Παρίσι 1825.

Raybaud Maxime, Mémoires sur la Grèce – Pour servir à l’histoire de la guerre de l’indépendance, τ. 1-2, εκδ. Tournachon-Molin, Παρίσι 1824.

St-Clair William, That Greece might still be free – The Philhellenes in the War of Independence, τ. 1, εκδ. Oxford University Press, Λονδίνο-Νέα Υόρκη 1972.

Veremis Thanos, Kapodistrias and the French. The formation of a Regular Greek Army, εκδ. The Center for European Studies, Graduate School and University Center, City, University of New York, Νέα Υόρκη 1979.

Voutier Olivier, Lettres sur la Grèce – Notes et chants populaires, extraits du portefeuille du colonel Voutier, εκδ. Firmin Didot père et fils – Ponthieu – Bossange frères – Delaunay, Παρίσι 1826.

Voutier Olivier, Mémoires du colonel Voutier sur la guerre actuelle des grecs, εκδ. Bossange frères, Παρίσι 1823.

Η Ελλάδα – αλληγορία
Αγνώστου Γερμανού ζωγράφου, πιθανόν από το Μόναχο. Παρουσιάζει Ελληνίδα μητέρα με το παιδί της σε αλληγορική σύνθεση που συμβολίζει την επιβίωση του Ελληνισμού και την ταύτισή του με τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό του οποίου αποτελεί θεματοφύλακα. Ο πίνακας ανήκε στην προσωπική συλλογή του Βαυαρού πρίγκηπα Ludwig Ferdinand (1859-1949). Λάδι σε μουσαμά. 99 εκ x 121 εκ. Συλλογή της ΕΕΦ

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Το 2019 ήταν ιδιαίτερα δημιουργικό για την Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό.

Οργανώσαμε 3 μεγάλες εκδηλώσεις τον Μάρτιο, τον Ιούνιο και τον Δεκέμβριο του 2019. Το βίντεο από την τελευταία μας εκδήλωση μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ.

Σχεδιάσαμε και υποστηρίζουμε συστηματικά τον ιστοτόπο της ΕΕΦ (www.eefshp.org), καθώς και την σελίδα μας στο Facebook (Εταιρεία για τον Ελληνισμό και Φιλελληνισμό). Συγκροτήσαμε ένα εντυπωσιακό μουσικό σύνολο, τους «Byron’s Muse» και ετοιμάζουμε ήδη 3 εκδόσεις και την παραγωγή ενός μουσικού CD.

Το 2020, προχωρούμε στην πρόσληψη μονίμων στελεχών για την υποστήριξη των στόχων μας και την αξιοποίηση της συλλογής μας, καλλιεργούμε σχέσεις με την ακαδημαϊκή κοινότητα και ετοιμάζουμε ένα ευρύ πρόγραμμα οπτικοακουστικών παραγωγών, εκδηλώσεων και δράσεων στην Ελλάδα και διεθνώς, τόσο για το 2020 όσο και κυρίως για το 2021.

Στόχος μας είναι να προωθήσουμε τις αρχές του Ελληνισμού και του Φιλελληνισμού διεθνώς, και να ενθαρρύνουμε τις κοινωνίες που εμπνέονται από αυτές, να βρουν μία θέση και ένα ισότιμο ρόλο στο πλευρό των Ελλήνων, που συνεχίζουν να αποτελούν τον θεματοφύλακα των πανανθρώπινων αξιών. Να δρομολογήσουμε ένα νέο φιλελληνικό ρεύμα για τον 21ο αιώνα.

Ευχαριστούμε όλους σας για το ενδιαφέρον που έχετε εκδηλώσει για να συμβάλετε στο έργο  μας. Στην κατεύθυνση αυτή, ετοιμάζουμε ένα πλαίσιο για την δραστηριοποίηση των φίλων και εθελοντών, για το οποίο θα ενημερωθείτε σύντομα.

Ευχόμαστε σε όλες και όλους Καλά Χριστούγεννα και ένα ευτυχισμένο και δημιουργικό Νέο Έτος 2020.

Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό

info@eefshp.org

19.11.2019, 18.00, Auditorium Theo Angelopoulos, Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών

Στην έννοια «της φιλελληνικής στιγμής στο τέλος του αιώνα» στη Γαλλία βρίσκεται η διαπίστωση ότι ο φιλελληνισμός αποτελεί ένα διεθνικό κίνημα που ξεπερνά το ιστορικό πεδίο της εμφάνισης του στα λαϊκά στρώματα – δεκαετία του 1820 – και διαρκεί το λιγότερο έως τα τέλη του 19ου αιώνα.

Την δεκαετία του 1890 το «Κρητικό ζήτημα» και ο ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 αναζωογονούν την φιλελληνική έξαρση στη Γαλλία και στη μεσογειακή Ευρώπη.

Οι διανοούμενοι, οι εκδότες και οι καλλιτέχνες διαδραματίζουν έναν εξέχοντα ρόλο σε αυτή την πολιτική κινητοποίηση που γεννά ένα νέο κύμα διεθνούς εθελοντικής ένοπλης υποστήριξης, λιγότερο γνωστό αλλά με σημαντικές συνέπειες.

Στοχεύουμε στην ανασυγκρότηση της δέσμευσης των πανεπιστημιακών του Παρισίου και του ζητήματος μιας φιλελληνικής κινητοποίησης όπου συνυπάρχουν τα ιδεώδη «της διπλωματίας των λαών», στην αντι-οθωμανική κινητοποίηση μετά τις πρώτες σφαγές των Αρμενίων και στα πολιτισμικά και λογοτεχνικά επιχειρήματα υπεράσπισης ενός κοινού πολιτισμού γύρω από το πεπρωμένο των Ελλήνων.

Ο κ. Gilles Pécout είναι Πρύτανης της Ακαδημίας του Παρισιού και της ακαδημαϊκής περιοχής Ile-de-France και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού. Πρώην μέλος της Γαλλικής Σχολής της Ρώμης, είναι καθηγητής Πανεπιστημίου στην École normale supérieure de Paris και κάτοχος της έδρας «Πολιτισμική και πολιτική ιστορία της μεσογειακής Ευρώπης τον 19ο αιώνα» στην EPHE (Sorbonne-PSL). Επίσης, διηύθυνε για πολλά έτη μαζί με τους Maurice Aymard και Γεώργιο Δερτιλή το σεμινάριο: «Νέα μεσογειακά κράτη» της EHESS στο πλαίσιο της έδρας της νεοελληνικής ιστορίας των Γεώργιου Δερτιλή και Κωσταντίνου Κωστή.

Ως ειδικός στην ιστορία της Ιταλίας, ενδιαφέρθηκε για τον ευρωπαϊκό φιλελληνισμό και ολοκληρώνει την έρευνα πάνω στους Ιταλούς και Γάλλους διανοούμενος και εθελοντές στον ένοπλο αγώνα του 1897. Διηύθυνε μαζί με τον Michel Espagne τον τόμο Φιλελληνισμός και πολιτισμικές ανταλλαγές στην Ευρώπη του 19ου αιώνα, RIG, 2005. Επιπλέον είναι ο συγγραφέας των Γέννηση της σύγχρονης Ιταλίας, 1770-1922, (1997), Paris, Armand Colin, 2004, Ας σκεφτούμε τα σύνορα της Ευρώπης 19ος-21ος αιώνας, Paris, PUF, 2004, μετάφραση και έκδοση του Le livre Cœur, Edmondo De Amicis, Paris, Presses Rue d’Ulm, 2001 Πολιτισμός, εκπαίδευση και έθνος στη φιλελεύθερη Ιταλία.

Ο Gilles Pécout έχει δημοσιεύσει 72 άρθρα σε γαλλικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά (Ιταλία, ΗΠΑ, Ελλάδα, Ισπανία, Ιαπωνία, Κίνα) διατέλεσε ή παραμένει μέλος της συντακτικής επιτροπής των περιοδικών: Le mouvement social, Histoire et sociétés rurales, European History Quarterly, Journal of Modern Italian Studies, Bollettino di Italianistica, Società e storia, Memoria e ricerca. Έχει επιβλέψει 28 διδακτορικές διατριβές στη Γαλλία και στην Ιταλία, δύο εκ των οποίων αφορούν στις σχέσεις με την Ελλάδα.

Διατέλεσε καθηγητής ή προσκεκλημένος λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (Ρέθυμνο), στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, διηύθυνε το γαλλικό τμήμα του ευρωπαϊκού προγράμματος «Building on the Past» με το Πανεπιστήμιο Αθηνών, την Ακαδημία της Μπρατισλάβα και τα Πανεπιστήμια του Λονδίνου-UCL, του Μπιλφιντ, της Στοκχόλμης, του Γκρόνιγκεν, της Σεβίλλης και της Λισσαβόνας (ICSTE). Με την δράση του διευκόλυνε την κινητικότητα διδακτορικών φοιτητών ανάμεσα στη Γαλλία και την Ελλάδα.

Είσοδος ελεύθερη , ταυτόχρονη μετάφραση

Η διάλεξη θα λάβει χώρα την Τρίτη 8 Οκτωβρίου 2019, ώρα 19:30 στην Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5)

Την εκδήλωση διοργανώνει το Σώμα Ομοτίμων Καθηγητών τού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ο Πρόεδρος Διονύσιος Κόκκινος

Ο Γενικός Γραμματέας Παναγιώτης Σίσκος

Σε όσους επιθυμούν θα χορηγείται πιστοποιητικό παρακολούθησης της διάλεξης.

Ο Φιλελληνισμός υπήρξε ένα μείζον πολιτικό, κοινωνικό και καλλιτεχνικό φαινόμενο που διαδόθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη με αφορμή την Ελληνική Επανάσταση, του 1821. Βεβαίως, κατ’ ουσία, ο Φιλελληνισμός, υπό την έννοια του θαυμασμού και της αγάπης προς το ελληνικό πνεύμα, έχει αρχαιότατες ρίζες και εκκινεί οπωσδήποτε, τουλάχιστον από την αρχαία Ρώμη, με χαρακτηριστικό εκπρόσωπο τον Κικέρωνα. Η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός περιείχαν ισχυρά φιλελληνικά στοιχεία, όπως άλλωστε ανευρίσκουμε και στους ηγέτες, στρατιωτικούς και πνευματικούς της Αμερικανικής Επανάστασης.

Η μοναδικότητα του φαινομένου, που ιστορικά ονομάζουμε «Φιλελληνικό Κίνημα» έγκειται στη μεγάλη εξάπλωσή του σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, καθώς και στην παντοειδή καλλιτεχνική του έκφραση, μέσα από τις εικαστικές παραστατικές τέχνες, τη μουσική, τη λογοτεχνία, αλλά και το χώρο του δημοφιλούς και χρηστικού αντικειμένου τέχνης. Πολλές φορές, ιδιαίτερα στη Γαλλία, η διάρκεια του φιλελληνικού έργου τέχνης διήρκησε ολόκληρες δεκαετίες και συνδυάστηκε και με το κίνημα του οριενταλισμού, ιδιαίτερα στη ζωγραφική.

Έκτοτε στις ευρωπαϊκές κοινωνίες είδαμε αρκετές φορές φαινόμενα «συγκίνησης» της κοινής γνώμης και εκφράσεις φιλίας και αλληλεγγύης προς δοκιμαζόμενους λαούς, κανένα, όμως, δεν έλαβε, ούτε κατά προσέγγιση, την έκταση και την ένταση του φιλελληνικού κινήματος. Η εξήγηση είναι ότι η έκφραση αυτή αλληλεγγύης προς τους αγωνιζόμενους Έλληνες είχε ως υπέρτατη αιτία την αίσθηση ενός πνευματικού χρέους, ή ακόμα καλύτερα την αίσθηση ότι η υπόθεση αυτή αφορά στην ίδια την υπόσταση κάθε ευρωπαϊκού λαού, κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνίας που μετέχει αυτού που ονομάζουμε δυτικό πολιτισμό.

Ο κατάλογος των Φιλελλήνων στον χώρο των γραμμάτων και των τεχνών αφθονεί με συμμετέχουσες τις ηγετικές φυσιογνωμίες του φιλελληνικού κινήματος, όπως ο Πρόεδρος της Φιλελληνικής Επιτροπής του Παρισιού, François-René de Chateaubriand, ο Λόρδος Byron στην Αγγλία και ο Ghoete στη Γερμανία, μαζί με έναν λιγότερο γνωστό, αλλά ένθερμο φιλέλληνα, τον Wilhelm Müller. Στον εικαστικό χώρο κορυφαία μορφή, ο Eugène Delacroix, που παρουσίασε στην έκθεση «Υπέρ των Ελλήνων», το 1826, στο Παρίσι, στην Galerie Lebrun, το περίφημο έργο του «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου.»

Το να μιλήσει κανείς για την φιλελληνική τέχνη και τις εκφράσεις της απαιτεί πολύ χρόνο, όπως άλλωστε και το να αναφερθεί στον αγώνα και τη θυσία των εκατοντάδων Φιλελλήνων που προσέφεραν τον εαυτό τους στη μάχη και συχνά τη ζωή τους.

Ας δούμε, όμως, τι έγινε στη μουσική. Πολλοί συνθέτες, διάσημοι και άσημοι στο διάβα της ιστορίας, είτε εμπνευσμένοι από φιλελληνικά ποιήματα, είτε προσαρμόζοντας άλλα, υπηρέτησαν με τη μούσα τους το φιλελληνικό κίνημα. Κοινός παρανομαστής των κειμένων που τέθηκαν σε μουσική ήταν η ακράτητη επιθυμία των λαών για την επικράτηση του πολιτισμού πάνω στη βαρβαρότητα και του Σταυρού πάνω στην Ημισέληνο. Η θεματολογία περιλαμβάνει συχνές αναφορές και συγκρίσεις με την αρχαία ελληνική δόξα, καθώς και την ηρωική αντίσταση των αγωνιζόμενων Ελλήνων, ανδρών, γυναικών και παιδιών ενάντια στον βάρβαρο τύραννο.

Οι Φιλέλληνες οργανώνονταν σε διάφορες ομάδες, υπό μορφή εταιρίας (société) ή κομιτάτου (comité) και οργάνωναν εράνους, δημοπρασίες ή απλές συνδρομές. Μια μορφή συγκέντρωσης πόρων ήταν οι περίφημες μουσικές βραδιές, όπου εκτελούνταν τα φιλελληνικά τραγούδια και ακολουθούσε έρανος υπέρ του αγώνα των Ελλήνων. Σε αυτά πρωτοστατούσαν οι οικοδέσποινες, οι οποίες -κάτι που αγνοείται ευρέως- είναι αυτές που έραψαν την πλειοψηφία των μεταξωτών ελληνικών σημαιών του αγώνα.

Από τα 300 περίπου φιλελληνικά τραγούδια, που γράφτηκαν στην Ευρώπη και την Αμερική, πάνω από 200 γράφτηκαν στη Γαλλία. Από μεγάλους και διάσημους συνθέτες, όπως ο Berlioz και ο Rossini, ο Adam και ο Gounod, μέχρι και από ερασιτέχνες, αρκετοί εκ των οποίων ευγενείς. Μεγάλη έξαρση στην παραγωγή τραγουδιών παρατηρείται, όπως αναφέρει  και ο Γιώργος Κωνστάντζος στη «Φιλελληνική Μούσα», μετά την άλωση του Μεσολογγίου και μετά τη μάχη του Ναυαρίνου. Μετά το 1830, τα τραγούδια σπανίζουν, αφού ο σκοπός επετεύχθη.

Οι τίτλοι των τραγουδιών, τα οποία εκδίδονταν με εξώφυλλα διάσημων χαρακτών της εποχής, αποκαλύπτουν τις αιτίες της συγκίνησης και της δημιουργικής έμπνευσης των συνθετών: «Το τραγούδι των Ελλήνων», «Ο Λεωνίδας στις Θερμοπύλες», «Το όνειρο ενός Έλληνα ήρωα», «Η Γαλλία προς τους Έλληνες» (La France au Grecs), «Le nouveau serment de Grecs à Thermopyles», «Le réveil de Grecs», «Η χήρα του Μάρκου Μπότσαρη στο βωμό της Παναγιάς», «Ο Βύρων στο στρατόπεδο των Ελλήνων», «Η τελευταία μέρα του Μεσολογγίου», «Ο αποχαιρετισμός του κλέφτη», «Le Giaour», «Αναχώρηση για τον Μοριά», «Ο Σπαρτιάτης» και άλλα παρόμοια.

Ειδική αναφορά αξίζει για τα μεγαλύτερης διάρκειας έργα, όπως είναι η ηρωική σκηνή της Ελληνικής Επανάστασης του Hector Berlioz (1825), το μελόδραμα «Τελευταία ημέρα του Μεσολογγίου» του Louis Ferdinand Hérold και το κορυφαίο, «Η Πολιορκία της Κορίνθου» του Gioacchino Rossini, τρίπρακτη λυρική τραγωδία που παρουσιάστηκε στο θέατρο της Académie Royale de Musique στις 9 Οκτωβρίου του 1826, με μοναδικό σκοπό τη συλλογή χρημάτων για ενίσχυση των αγωνιζόμενων Ελλήνων. Το εντυπωσιακό αυτό έργο, διασκευή –μετασκευή, μάλλον- παλαιότερου έργου του συνθέτη, κλείνει με την ηρωική απόφαση των ηγετών, λαϊκών και θρησκευτικών της Κορίνθου να πεθάνουν παρά να παραδοθούν στον Μωάμεθ τον Πορθητή.

Η πανελλήνια πρώτη του έργου δόθηκε στην ΕΛΣ μετά από 170 χρόνια, ύστερα από επίμονη πρόταση μου, σε σκηνοθεσία Νίκου Πετρόπουλου.

Ο συνθέτης που ύμνησε στην όπερα την ευρωπαϊκή ιδέα στο περίφημο «Voyage à Reims» ήταν κι αυτός που ύμνησε την πολιτική και την πνευματική ιδέα του Φιλελληνισμού. Τίποτα δεν είναι τυχαίο.

Η Ελλάδα χρειάζεται έναν Νέο Φιλελληνισμό. Το όνομά της χτυπήθηκε τα χρόνια της κρίσης. Αυτοί που έλεγαν κάποτε η Νέα Αθήνα, η Νέα Ελλάδα (Neue Hellas), τώρα λένε «μη γίνουμε Ελλάδα».

Είναι η ώρα του Νέου Φιλελληνισμού.

Είναι και πάλι η Ώρα της Δημοκρατίας και του Πολιτισμού.

Είναι η ώρα της ανανέωσης της ευγνωμοσύνης .

Της Ελλάδας προς τους Φιλέλληνες.

Των Φιλελλήνων προς την Ελλάδα.

Κι όπως έλεγε ο ποιητής που πάνω στο φέρετρό του ακούμπησε η Ελλάδα στις δύσκολες στιγμές:

Ανάξιος όποιος ξάφνου ακούει

Το προσκλητήρι των καιρών

Να το φυσάει ή να το κρούει

Σάλπιγγα ή τύμπανο, τ’ ακούει

Και δε λέει:  Παρών!

 

Ο Γάλλος πρέσβης οργανώνει με την Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό μία εκδήλωση στην Γαλλική πρεσβεία στις 13 Ιουνίου 2019 (ώρα 19.30), με θέμα τον φιλελληνισμό στην Γαλλία και την επιρροή στην μουσική και τις τέχνες κατά τη διάρκεια του αγώνα του 1821.

Η εκδήλωση περιλαμβάνει δύο ομιλίες, έκθεση φιλελληνικών αντικειμένων σχετικών με το θέμα (πίνακες, ρολόγια, πορσελάνες, έγγραφα, βιβλία, παρτιτούρες, θεατρικά έργα, κλπ.), και συναυλία κλασσικής μουσικής με φιλελληνικές συνθέσεις (βαρύτονος: Νίκος Καραγκιαούρης, πιάνο: Μαρία Παπαπετροπούλου).