Δωρεά της ΕΕΦ – Μουσείου Φιλελληνισμού: Μνημείο Φιλελλήνων, Frank Abney Hastings και «Καρτερίας» στην Ιτέα

 

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026, στο Λιμάνι της Ιτέας, η επίσημη τελετή αποκαλυπτηρίων του εμβληματικού Μνημείου Φιλελλήνων, Frank Abney Hastings και του θρυλικού ατμοκίνητου πολεμικού πλοίου «Καρτερία».

Η εκδήλωση έλαβε χώρα στο πλαίσιο των εορτασμών για την επέτειο της Ναυμαχίας της Αγκάλης (17 Σεπτεμβρίου 1827), κατά την οποία ο εμπνευστής και κυβερνήτης της «Καρτερίας» Frank Abney Hastings (1794-1828), κατάφερε ολοκληρωτικό πλήγμα στον οθωμανικό στόλο, ανοίγοντας τον δρόμο για την απελευθέρωση της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας.

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με τη Δοξολογία στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Φωκίδος, κ.κ. Θεόκτιστου. Ο πανηγυρικός της ξεχωριστής αυτής ημέρας απευθύνθηκε από τον Ταξίαρχο ε.τ. Κωνσταντίνο Βελέντζα, Πρόεδρο της Εταιρείας για τον Ελληνισμό και Φιλελληνισμό και του Μουσείου Φιλελληνισμού, με πρωτοβουλία, σχεδιασμό και χρηματοδότηση των οποίων ανεγέρθη το μνημείο προς τιμήν του Hastings.

Στη συνέχεια, τελέστη επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Πεσόντων της Αγκάλης, ακολούθησε μαθητική και στρατιωτική παρέλαση και με λαμπρότητα τελέστηκαν τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου Φιλελλήνων, Hastings και «Καρτερίας» στο κέντρο του λιμανιού της Ιτέας.

Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, ενώ η απόδοση του εμβληματικού μνημείου πραγματοποιήθηκε παρουσία του Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας Θανάση Δαβάκη, του εκπροσώπου του Α/ΓΕΕΘΑ Πλοιάρχου Νικόλαου Σαρτζή ΠΝ, της Αναπληρώτριας Πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα Robyn Goldsmith (Ρόμπιν Γκόλντσμιθ), του Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας Φάνη Σπανού, της Αντιπεριφερειάρχη Π.Ε. Φωκίδας Πέγκυς Αραβαντινού-Τζε, του Δημάρχου Δελφών Παναγιώτη Ταγκαλή, της Προέδρου του Λιμενικού Ταμείου Φωκίδος Σοφίας Αναγνωστάκου, και του Ευστάθιου Μαλάκη.

Κατά την ομιλία του, ο Πρόεδρος της ΕΕΦ και του Μουσείου Φιλελληνισμού, Κωνσταντίνος Βελέντζας, ανέδειξε τους λόγους και συμβολισμούς πίσω από την ανέγερση του μνημείου: πρώτον, την απόδοση φόρου τιμής στον οραματιστή, πρωτοπόρο της ναυτικής τεχνολογίας και ιδρυτή του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, Βρετανό Φιλέλληνα και εθνικό ευεργέτη Frank Abney Hastings, ο οποίος διέθεσε τις γνώσεις, την περιουσία και τη ζωή του για την ελληνική ανεξαρτησία, καθώς έπεσε πρόωρα το 1828 στο Αιτωλικό, στα 34 του μόλις χρόνια. Και δεύτερον, την ανάδειξη της οικουμενικότητας του Φιλελληνισμού, καθώς το μνημείο δεν περιορίζεται σε ένα μόνο πρόσωπο, αλλά τιμά τη μνήμη όλων των Ελλήνων και Φιλελλήνων αγωνιστών που στελέχωσαν την «Καρτερία» και τα υπόλοιπα πλοία του στόλου (Σωτήρ, Βαυαρία, Φιλελληνίς) που χρηματοδοτήθηκαν από τις Φιλελληνικές επιτροπές της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Έτσι, στον κορμό του μνημείου έχουν χαραχθεί ονόματα όπως του Βρετανού Georges Thomas, του Γάλλοου Βαρώνου Dentzel, του Δανού Fabricius, των Αμερικανών Howe και Williams, του Γερμανού Treiber, του Ελβετού Gosse, και των Ελλήνων Αλικούρη και Οικονόμου.

Το εντυπωσιακό έργο υψηλού συμβολισμού έχει συνολικό ύψος 3,00 μέτρα και είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από κορυφαίας ποιότητας μάρμαρο Διονύσου. Στην κορυφή του εδράζεται η προτομή του Κυβερνήτη Hastings και στις τέσσερις πλευρές του έχουν χαραχθεί όλα τα ονόματα των Ελλήνων και Φιλελλήνων αγωνιστών, καθώς και των μελών του πληρώματος της «Καρτερίας», που αποτελούν τους ήρωες που κατάφεραν τη νικηφόρο έκβαση της Ναυμαχίας της Αγκάλης.

Το μνημείο, το οποίο αντανακλά τη διεθνή αλληλεγγύη της εποχής, φιλοτέχνησε ο γλύπτης Βαγγέλης Ηλίας, και χρηματοδότησε η ΕΕΦ και το Μουσείου Φιλελληνισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Βελέντζας εξέφρασε την ευχή το Πολεμικό Ναυτικό να αποδώσει σύντομα το όνομα του Hastings σε ένα από τα νέα πλοία του στόλου, ως διαρκή υπενθύμιση των ισχυρών δεσμών φιλίας Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου και της κοινής αποστολής των δύο χωρών για την ασφάλεια της Ευρώπης και την προστασία των κοινών αξιών του πολιτισμού μας.

Το νέο αυτό ιστορικό τοπόσημο στο Λιμάνι της Ιτέας αναμένεται να συμβάλλει καθοριστικά στην πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και τις διεθνείς αδελφοποιήσεις, διατηρώντας παράλληλα ζωντανό το διαχρονικό μήνυμα της ελευθερίας και της αλληλεγγύης των λαών.

Πληροφορίες: info@phmus.org

Οι απόγονοι του σπουδαίου Αμερικανού Φιλέλληνα Samuel Gridley Howe στην Ελλάδα

 

Η ΕΕΦ και το Μουσείο Φιλελληνισμού είχαν τη χαρά και την τιμή να φιλοξενήσουν στην Ελλάδα εννέα απογόνους του Αμερικανού Φιλέλληνα ιατρού Samuel Gridley Howe (1801-1876).

Οι απόγονοι του εμβληματικού Φιλέλληνα, ο οποίος συμμετείχε στην Ελληνική Επανάσταση και συνέβαλε στην ανασυγκρότηση του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους προσφέροντας ανθρωπιστική βοήθεια και οικονομική στήριξη, επισκέφθηκαν το Μουσείο Φιλελληνισμού, το Μνημείο Φιλελλήνων στη Λ. Βασ. Σοφίας στο Πολεμικό Μουσείο, την Ακρόπολη, καθώς και την Αίγινα, στο λιμάνι της οποίας υπάρχει μνημείο αφιερωμένο στον πρόγονό τους.

Ο Samuel Howe ανέλαβε, σε συνεννόηση με τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, να κατασκευάσει στην Αίγινα το πρώτο λιμάνι με προβλήτα του ελεύθερου Ελληνικού κράτους. Η χρηματοδότηση καλύφθηκε από δωρεές Αμερικανών πολιτών μέσω εράνων που οργάνωσε ο Samuel Howe στις ΗΠΑ. Οι εργασίες ανατέθηκαν σε πρόσφυγες της Ελληνικής Επανάστασης, κυρίως από την Αθήνα, οι οποίοι λάμβαναν βασικό ημερομίσθιο. Επιπλέον, ως έμπειρος χειρουργός, περιέθαλψε τραυματίες και οργάνωσε τις υποδομές υγείας στο νησί (1828-1830).

Τους απογόνους του Howe υποδέχθηκε ο Δήμαρχος Αίγινας κ. Γιάννης Ζορμπάς στο δημαρχείο της πόλης. Ακολούθησε τελετή, προβολή βίντεο σχετικά με την ιστορία του Samuel Howe, ομιλίες και ανταλλαγή συμβολικών δώρων. Οι απόγονοι του Howe προσέφεραν στον Δήμαρχο βιβλίο με το ημερολόγιο του προγόνου τους από την περίοδο της συμμετοχής του στην Ελληνική Επανάσταση, ενώ η ΕΕΦ παρέδωσε μετάλλιο με τη μορφή του μεγάλου αυτού ευεργέτη της Ελλάδας.

Το Μουσείο Φιλελληνισμού διατηρεί στις συλλογές του προσωπικά αντικείμενα του Λόρδου Βύρωνα και του Samuel Howe, καθώς και έγγραφα και βιβλία που αυτός είχε εκδώσει υπέρ της Ελλάδας. Η συνύπαρξη των κειμηλίων τους στον ίδιο χώρο αντανακλά τη βαθιά και διαχρονική σύνδεση των δύο επιφανών Φιλελλήνων: ο Λόρδος Βύρων αποτέλεσε το ιδεολογικό πρότυπο που ενέπνευσε τον νεαρό ιατρό Howe να εγκαταλείψει την Αμερική και να πολεμήσει στην Ελλάδα.

Μετά τον θάνατο του ποιητή, εμβληματικά αντικείμενά του περιήλθαν στην κατοχή του Howe, ο οποίος τα μετέφερε στις ΗΠΑ χρησιμοποιώντας τα ως πόλο έλξης για να συγκεντρώσει πολύτιμους πόρους για την ανοικοδόμηση του ελεύθερου ελληνικού κράτους.

Μπορείτε να διαβάσετε τη βιογραφία του Samuel Gridley Howe, εδώ.

Για πληροφορίες: info@phmus.org